Stedenband
Leiden - Toruń
|
1. Inleiding Voor u ligt een notie over de visie en missie die ten grondslag ligt aan wens tot oprichting en ontwikkeling van een buurtwerkmaatschappij in de Poolse stad Torun. Een Buurtwerkmaatschappij is een onderneming waar bewoners (tegen beloning) eenvoudige werkzaamheden kunnen uitvoeren op diverse terreinen. Zo zijn bewoners betrokken bij het onderhoud en beheer van de woonomgeving en sociale dienstverlening, waarbij de nadruk ligt op deeltijdwerk, zodat een zo groot mogelijk aantal bewoners bij het buurtbeheer betrokken wordt. Deelname aan de activiteiten van de onderneming zou de betrokkenheid van de wijkbewoners bij hun leef- en woonomgeving vergroten, zou het sociale isolement waarin veel bewoners verkeren of dreigen te geraken kunnen verminderen en kan daarbij ook de inkomenspositie van minima verbeteren. Het lijken grote doelen voor dit soort kleine interventies. Deze aanpak is echter in Nederland opmerkelijk succesvol gebleken. In Leiden werd in 1996 Buurtwerkmaatschappij Leiden Noord opgericht. Deze buurtwerkmaatschappij werd in opdracht van de Europese Unie in 1999 betrokken bij een internationaal onderzoek naar achterstandsbestrijding in achterstandswijken. Uit dit onderzoek is gebleken dat Leiden internationaal voorop loopt met haar maatwerk op lokaal niveau. Het was met name de bottom-up benadering van de buurtwerkmaatschappij die door de onderzoekers geroemd werd. De Poolse gemeente Torun onderhoudt sinds een aantal jaren een stedenband met de Nederlandse gemeente Leiden. In het kader van deze stedenband vinden er jaarlijks een aantal uitwisselingen plaats tussen bewoners en overheidspersoneel van beide steden. Zo hebben twee delegaties bestaande uit bewoners en ambtenaren inmiddels een werkbezoek gebracht aan de buurtwerkmaatschappij in Leiden. Beide delegaties waren verast en onder de indruk van de projecten en de werkwijze van de buurtwerkmaatschappij. Aangemoedigd door een enthousiaste buurtbewoner uit Leiden Noord is het idee ontstaan te onderzoeken of het mogelijk is een buurtwerkmaatschappij in Torun op te richten. Gelet op de huidige problematiek rond werkloosheid en het dreigende isolement van grote groepen bewoners die in achterstandspositie verkeren, lijkt er voldoende noodzaak en draagvlak te bestaan voor het oprichten van een buurtwerkmaatschappij in Torun. Daarnaast erkent de gemeentelijke politiek verantwoordelijk te zijn voor buurtontwikkeling of het bestrijden van achterstanden. Hierbij geldt dat de opdracht te groot is voor alleengang en vormen samenwerking en afstemming met gemeentelijke instellingen, en maatschappelijke dienstverlenende instellingen belangrijke voorwaarden voor een geslaagde aanpak. Uitgangspunt is en blijft een buurtgerichte benadering. De buurtgerichte benadering vergroot het draagvlak van projecten en de kans dat de doelgroep daadwerkelijk wordt bereikt. Na enige verkennende en vooral positieve gesprekken, is besloten tot het schrijven van een projectplan. Het projectplan dient als een eerste aanzet tot een discussie en in het verlengde daarvan een haalbaarheidsonderzoek naar de levensvatbaarheid en steun voor de oprichting en ontwikkeling van een buurtwerkmaatschappij in Torun In dit projectplan wordt in hoofdlijnen aandacht besteed aan achtereenvolgens de doelstellingen en doelgroep, de projecten, de samenwerking en als laatste de financieringsmogelijkheden. Het voorliggende projectplan is alles behalve volledig, hopelijk inspireert het u als lezer toch dit initiatief verder uit te dragen en daar waar mogelijk een steentje bij te dragen aan de totstandkoming van een buurtwerkmaatschappij in Torun. 2. Doelstellingen en doelgroep Doelstellingen Doelstellingen van een buurtwerkmaatschappij kunnen als volgt omschreven worden: a. De buurtwerkmaatschappij heeft ten doel het bevorderen, ontwikkelen en in stand houden van werkgelegenheid in Torun door middel van reguliere banen, vrijwilligerswerk en door de overheid gesubsidieerde banen, met als doel de leefbaarheid in Torun te vergroten. Daarbij worden in de eerste plaats bewoners uit de wijk - die in aanmerking komen voor gesubsidieerde arbeid - geplaatst en b. Het bevorderen en instandhouden van het sociaal en economisch leefklimaat in Torun Initiatieven om te trachten bovenstaande doelstellingen te verwezenlijken zijn: a. Het (mede) opzetten van projecten op het terrein van de leefbaarheid en voorzieningen, die een bijdrage leveren aan de vergroting van de sociaalfinanciële armslag van buurtbewoners en/of aan de mogelijkheden van mensen om deel te nemen aan het maatschappelijke en/of economische verkeer; b. Het (mede) opzetten van projecten, die gericht zijn op het bevorderen van een aanvullende verantwoordelijkheid van buurtbewoners en organisaties binnen het kader van het buurtbeheer; c. Het ondersteunen van bovengenoemde projecten in (mede) uitvoerende en facilitaire zin; d. Het onderzoeken van mogelijkheden om de bovengenoemde projecten te verzelfstandigen en e. Het organiseren en zo nodig (doen) verrichten van (additionele) werkzaamheden in het kader van bovenstaande. De wijken waarop de buurtwerkmaatschappij zich in eerste instantie richt zal nader bepaald moeten worden en zal (mede) afhangen van de specifieke kenmerken van de projecten die ontwikkelt worden. De volgende kenmerken kunnen daarbij van belang zijn: Een hoge bevolkingsdichtheid Een hoge werkloosheid, waaronder relatief veel langdurig werkelozen Een gemiddeld laag inkomen Hoge concentratie van woningen met een lage huur Veel klachten over beheerszaken als zwerfvuil, vuilcontainers, bestrating. Het ontbreken van voorzieningen op het terrein van sociale economische positie van bewoners. Met deze kenmerken van de wijk bestaat er het risico dat maatschappelijke draagkracht afneemt of zelfs verdwijnt. In ieder geval lijkt het risico aanwezig dat er onvoldoende sociale cohesie en sociale controle in de wijk zal bestaan om die bewoners die in een sociaal isolement (dreigen te) vervallen of in hun gedrag opvallen of afwijken te tolereren of op te vangen. Doelgroep Doelgroep van een buurtwerkmaatschappij bestaat in hoofdzaak uit mensen die in een sociaal isolement verkeren, dan wel mensen die aan dat risico bloot staan. De buurtwerkmaatschappij richt zich met name op de burgers in de wijk (algemene klanten) en probeert tegelijkertijd ook de mensen in projecten (de specifieke klant) aan de slag te krijgen, hetzij als vrijwilliger hetzij als betaalde kracht. Het zijn vaak mensen die nergens meer terecht kunnen en/of willen. Door deel te nemen aan projecten doet men contacten op en wordt men gemotiveerd om actief te worden. Willen mensen ook hier niet uit de boot vallen, dan is het noodzakelijk aan te sluiten bij de individuele mogelijkheden en beperkingen van de deelnemers en mag de meetlat niet te hoog liggen. In het ideale geval gaat van deelname een stimulans uit op de persoonlijke ontwikkeling en groei en zijn deelnemers trots op wat ze samen hebben bereikt. Kortom, de buurtwerkmaatschappij streeft naar 'ondersteuning-op-maat'. Deze individuele benadering impliceert dat er voor alle deelnemers individuele begeleiding of groepsbegeleiding beschikbaar is. De gekozen aanpak zal bescheiden, onnadrukkelijk, stimulerend en accepterend tegelijk zijn. Willen mensen ook hier niet uit de boot vallen, dan is het noodzakelijk aan te sluiten bij de individuele mogelijkheden en beperkingen van de deelnemers en mag de meetlat niet te hoog liggen. Voor sommigen kan het verrichten van een taak van twee uur in de week al een positieve werking hebben en weer enige structuur aanbrengen in hun leven. Voor anderen zijn er misschien mogelijkheden om door te stromen naar een opleiding of naar reguliere arbeid. De sfeer dient zo te zijn, dat deelnemers het gevoel krijgen geaccepteerd te worden zoals ze zijn, met al hun mogelijkheden en gebreken. In het ideale geval gaat van deelname een stimulans uit op persoonlijke ontwikkeling en groei en zijn deelnemers trots op wat ze samen hebben bereikt. Kortom een buurtwerkmaatschappij streeft naar 'hulpverlening-op-maat'en die individuele benadering impliceert dat er voor alle deelnemers individuele begeleiding of groepsbegeleiding beschikbaar is. 3. Projecten Een buurtwerkmaatschappij kan worden gekenschetst als een sociaal activerings-, werkgelegenheids- en arbeidsrehabilitatieproject. De deelprojecten die door een buurtwerkmaatschappij uitgevoerd worden hebben daarnaast het doel de leefbaarheid en de sociale cohesie te vergroten. Zo probeert een buurtwerkmaatschappij een dubbelslag te maken. De doelgroep waarop de buurtwerkmaatschappij zich richt bestaat uit mensen die in een sociaal isolement verkeren of daarin dreigen te geraken. Door deze mensen op hun kwaliteiten aan te spreken wordt getracht het gevoel van eigenwaarde en identiteit van deze mensen en daarmee hun deelname aan het sociale verkeer te vergroten. Een goede sfeer en acceptatie van deelnemers zo als ze zijn, vormen de belangrijkste voorwaarden voor de uitvoering van het werk en daarmee de inrichting van de projecten. Het komt er op neer dat een buurtwerkmaatschappij zoekt naar cohesie binnen lokale gemeenschappen en tracht deze te versterken en te voorkomen dat mensen wat betreft arbeid, arbeidsrehabilitatie, sociale betrokkenheid of zorg buiten de boot vallen. Daarbij gaat het zowel om projecten waarin individuen zinvolle activiteiten (leren te) ontplooien, als om het nuttig effect van die projecten voor de bevolking van de wijk. Een Buurtwerkmaatschappij is een projectorganisatie. Van alle activiteiten die door de buurtwerkmaatschappij worden ontwikkeld, wordt een projectplan geschreven en ter goedkeuring aan het bestuur voorgelegd. Jaarlijks beoordeelt het bestuur de afzonderlijke projecten op hun doelstellingen en haalbaarheid. Per project zal ook bekeken worden met wie er samengewerkt kan worden en welke partijen zich financieel conformeren aan het project. Het bestuur zal ook jaarlijks beoordelen welke projecten zich eventueel kunnen verzelfstandigen. Een buurtwerkmaatschappij is een professionele organisatie die flexibel en vraaggericht signalen vanuit de lokale bevolking weet te vertalen naar projecten voor en door bewoners. Omdat de opdracht te groot is voor alleengang, zal de buurtwerkmaatschappij daar waar nodig het initiatief tot samenwerking nemen. Binnen een buurtwerkmaatschappij zijn grofweg drie soorten projecten te onderscheiden: a. Buurtgerichte projecten c.q. externe projecten die in specifieke wijken en buurten uitgevoerd worden. Het betreft veelal projecten die gericht zijn op het vergroten van de sociale cohesie en leefbaarheid. Dit zijn projecten waarbij het uitgangspunt veelal sociale activering is. b. Wijkoverstijgende projecten c.q. projecten waarvoor de buurt een te klein werkgebied is. Dit zijn veelal projecten die gericht zijn op arbeidstoeleiding waarbij het aanleren van vaardigheden centraal staat. c. Lokatie gebonden activiteiten of anders gezegd intern gerichte activiteiten. Deze projecten zijn meer geschikt voor leer- en arbeidsrehabilitatietrajecten. Welke projecten in Torun ontwikkelt kunnen worden is op dit moment nog niet vast te stellen. Er zal nader onderzoek gedaan moeten worden naar de wenselijkheid en haalbaarheid van projecten die binnen de hierboven beschreven kaders als eerste voor uitvoering in aanmerking komen. Op dit moment wordt onderzocht of een fietsherstel-project opgestart kan worden. Binnen dit project kan naast reparatie, verkoop ook aan verhuur van fietsen gedacht worden. 4. Organigram | Directie | PO. / Staf BWM -----+ | +---------+-----------+----------+----------+ | | | | | Kleding Project | Fietsen Project | Kringloop Project | | ..... Project ..... Project 5. Samenwerking Lokaal Landelijke overheid Leiden en Toruń Europesche Unie (EU) 6. Financiering Lokale overheid Landelijke overheid Gemeente Leiden Fondsenwerving Europesche Unie |
28 april 2004